Urban fotografie

Een eenvoudig kleurenpalet, maar ingewikkelde verzameling lijnen, vormen en texturen. HDR-techniek overbrugt het grote contrast.

Het binnenland verkennen waar een “normaal mens”/toerist zelden komt, valt ook onder urban exploring.

Het vrij toegangelijke Landschaftspark in Duisburg biedt een goed en veilig startpunt voor urban exploring.

Door in een fotobewerkingsprogramma de curven van een foto te wijzigen ontstaat een bijzondere cross-processing-plaat.

"Urban exploring: niet voor watjes"

Compositie en lichtval van groot belang bij bouwvalfotografie

“Hé, zullen we uit school naar de oude steenfabriek gaan? Aan de achterkant kun je zo naar binnen.” Een avontuurlijk aangelegd kind kent de spanning van een verlaten gebouw. Knappende scherven onder de schoenen, aan de grond genageld staan wanneer een verstoorde duif wegvliegt. Niet iedereen legt deze jeugdige bravoure weer af. “Urban exploring” is een hobby voor avontuurlijke, grote mensen. Nemen die een camera mee, dan ontstaat er boeiende, unieke fotografie.

Urbex

Urban exploring -door beoefenaars zelf liefkozend “urbex” genoemd- betekent niets anders dan het stedelijke verkennen. Maar zo'n avonturier is zeker geen toeristische stadswandelaar. Een stad streeft naar een mooi en onderhouden aanzien, maar de “urban explorer” zoekt naar aftakeling en verval. Desolate plekken waar nog beschaving is, maar de natuur zienderogen terrein wint. In urbextermen: plaatsen waar een normaal mens niet komt.

Avonturier

Aanvankelijk hadden fotografie en urban exploring niet zoveel met elkaar van doen. De stadverkenner was niet het type voor het instellen van een camera. En de fotograaf bleef liever op gebaande wegen. De opkomst van digitale fotografie verleidde de avonturier zijn hobby vast te leggen. Gepubliceerde platen wekten op hun beurt de interesse van hobbyfotografen. En zo groeien de fotogenieke bouwvallen nog steeds in populariteit.

Ruhrgebied

Het vinden van een goede locatie is geen sinecure. Het urbexgilde hangt de gevonden plekken namelijk niet aan de grote klok. Enerzijds omdat het zoeken en vinden van een verlaten gebouw juist een groot deel van de charme is. Anderszijds omdat men "hun" plekjes wil behoeden voor de langevingerbrigade en graffiti-spuiters. Verder speelt de Nederlandse hang naar orde en netheid parten; in onbruik geraakte bouwwerken vallen al snel ten prooi aan de sloophamer. Tot die tijd blokkeert een hekwerk de toegang, hoewel dat niet alle urbexers weerhoudt.

Vervallen fabrieken

Toch zijn er in eigen land nog genoeg steen-, gloeilamp-, melk- en textielfabrieken over. Wie verder zoekt vindt verlaten schuren, boerderijtjes, werkplaatsen, een enkel station. Onze zuider- en oosterburen voelen duidelijk minder drang tot opruimen. Op een uurtje rijden van Arnhem kan de leegstandliefhebber zijn hart al helemaal ophalen. De westkant van het Ruhrgebied bevat redelijk veel restanten van industrie uit vroeger tijden.

Industrie cultuurroute

Wie slim is rijdt de goed bewegwijzerde industriecultuurroute. Maar ook in het noorden van België is genoeg moois te vinden. Bedenk wel dat voor alle locaties geldt: betreden op eigen risico. Een minder avontuurlijke, maar veilige stek is het Landschaftspark in het Duitse Duisburg (www.landschaftspark.de). Met een mogelijkheid tot wandelen, fietsen, duiken en klimmen is het voormalige hoogovencomplex alleen niet echt verlaten te noemen.

Statief

In de uitrusting van de urbexfotograaf mag het statief niet ontbreken. Veel platen van vergane glorie worden binnen geknipt. Daar is het licht prachtig, maar schaars. Een steun improviseren met aanwezige middelen is vaak lastig, omdat er naast puin simpelweg niets is. Wie met de computer verschillend belichte platen over elkaar gaat leggen (HDR) ontkomt zeker niet aan een driepoot.

Fototas

Een stevige fototas is ook wenselijk. In een omgeving waar uitstekend betonijzer, brokken puin en balken de dienst uitmaken is goede bescherming gewenst. Haal de camera pas op de opnameplek uit de veilige tas.

Objectieven

Welke objectieven de fotograaf in die tas stopt hangt af van de onderwerpkeuze. Wie voor de talrijke details gaat zoomt in en kiest dus voor de telestand of -objectief. Een groothoek brengt de grootsheid in beeld en benadrukt het verlatene. Het gebruikelijke zoombereik van een compact of kitobjectief biedt vaak al afdoende speelruimte.

Desolate fabriek

De traditionele stadsverkenner is tevreden na het bedwingen van en rondneuzen op een mooie locatie. Maar voor de fotograaf begint daar de grootste uitdaging. Dat een desolate fabriek van zichzelf prachtig is, garandeert nog geen superplaten. Het kleurenpalet is veelal beperkt; grauw beton en roestkleuren in allerlei gradaties. Soms afgewisseld met kleurig graffiti. De nadruk komt dus al snel op vormen en vlakken te liggen.

Compositie en belichting

Bij een inrichting die vooral uit puin en rommel bestaat is het vinden van een mooie compositie en ondersteunende lichtval des te moeilijker. Zoek naar sporen van bedrijvigheid; een vertrapte gloeilamp, een omgevallen pot verf, een openstaande schakelkast. Een fabriekexterieur biedt met veel leidingen en pijpen vaak een uitbundig lijnenspel. Bedenk dat een uitsnede vaak veel spannender is dan een overzichtsfoto.

Chemicaliën

Het vastleggen van vergane glorie is een relatief nieuw onderwerp in de fotografie. Het trekt jonge, creatieve mensen aan, die alle traditionele discussies over uitsneden, beeldkwaliteit en puurheid niet hebben meegekregen. Hierdoor grijpen ze veel gemakkelijker en met succes naar technieken om platen extra luister bij te zetten. Kleurverzadiging verminderen in combinatie met een hoger contrast geeft een harde foto, die het stille en serene nog beter uitdraagt.

HDR

Is het contrast in of buiten een bouwval juist te groot, dan biedt HDR-techniek soelaas. Een programma als Photomatix (www.hdrsoft.com) stelt uit verschillend belichte plaatjes van hetzelfde onderwerp één afgewogen eindresultaat samen.

Cross processing

“Cross-processing” lijkt niet in het rijtje thuis te horen; het is een op en top analoge techniek. Door een kleinbeeldfilmpje expres in verkeerde chemicaliën te ontwikkelen ontstaan fascinerende bijzondere beelden. Populaire effecten zijn onnatuurlijke kleuren en een hoger contrast. Tegenwoordig wordt deze methode volop digitaal nagebootst. Detailopnamen in de wereld van de urban exploring worden zo echte blikvangers.

Tekst en foto's: Wessel van Binsbergen. Dit artikel is eerder verschenen in het Reformatorisch Dagblad, een krant voor christenen.

Meer over dit onderwerp

	Straatfotografie	Straatfotografie levert mooie en bijzondere foto's op!
	Landschap	Landschap: sfeer is belangrijk bij landschapsfotografie!
	Dynamische compositie	Dynamische compositie van een foto: standpunt en voorgrond
	Evalueren van foto's	Betere foto's met uw fototoestel - foto's evalueren
	Dieptewerking	Dieptewerking en licht bij fotografie: tips voor diepte, perspectief en schaduw!
	Het oog van de fotograaf	Tips voor het maken van mooie foto's - fotografie tips
	Interieurfotografie	Interieurfotografie - tips voor mooie binnenshuisfoto's
	Reportage fotografie	Reportage fotografie - tips voor thematisch fotograferen
	Bedrijfsfotografie	Bedrijfsfotografie - tips voor een bedrijfsreportage