Een moeilijk tafereel voor de camera; de winterse lucht, het grauwe midden en de voorgrond goed afbeelden lukte alleen met HDR.

Het beperkte bereik kan soms ook een voordeel zijn: het kader is prachtig zwart geworden, maar was in werkelijkheid bruin.

Te klein dynamisch bereik: het meisje is te donker afgebeeld, maar haar correct belichten zou het lichtste detail in de piramide verloren laten gaan.

Door HDR-techniek toe te passen kan toch een beeld gemaakt worden waarin donkere lucht en een goed belichte voorgrond samengaan.

HDR en montage met Photoshop

HDR: Het beste van meer werelden"

Meerdere foto’s leveren samen één goede, natuurgetrouwe plaat op. Met HDR fotografeert u meerdere keren snel achter elkaar en met verschillende instellingen. Later combineert u de beelden.

Een diashow is voor ons mensen prima te volgen. Gemakkelijk gaan zitten, iets lekkers erbij om te knabbelen en dan plaatjes kijken. Maar worden de beeldjes sneller achter elkaar afgespeeld, dan geeft onze beeldverwerker er na verloop van tijd de brui aan en verworden de beeldjes tot een 'film'. Maar denk niet te klein van het menselijk oog, want in beeldkwaliteit verslaat het elke camera, hoe duur ook.

Instellingen camera 

Een kind moet leren lopen, praten, leren zijn behoeften op daarvoor bestemde plekken te doen. Maar niemand heeft een kleine leren scherpstellen, de witbalans te kiezen of de belichting te regelen. Na vele jaren bikkelen heeft de fotowereld nu toestellen met automatische witbalans en die zelf scherp kunnen stellen. De kleuren worden steeds natuurlijk, de scherpte steeds beter. Maar in één ding is de menselijke kijker nog niet geëvenaard: het dynamisch bereik.

Dynamisch bereik

Het dynamisch bereik is het verschil tussen het felste licht -hoogste signaal- en het diepste donker -laagste signaal- wat een camera nog met detail kan weergeven. In de praktijk komt het er op neer dat een beeldchip met een groot dynamisch bereik voldoende doortekening kan registreren in schaduwplekken en tegelijk detailrijk is in de lichte partijen. Een veel gehoorde reactie op een vakantiekiekje is 'oh, wat flets, het was veel mooier!'

Contrast

Het contrast is op een zonovergoten dag erg hoog. Ons oog -al dan niet kijkend door een zonnebril- heeft daar geen enkele moeite mee, maar de camera moet een beetje van het lichtste en het donkerste weglaten om het geheel redelijk op de plaat te krijgen. De spiegelreflexen van Fujifilm die uitgerust zijn met de ‘SuperCCD SR’-beeldchip gooien momenteel de hoogste ogen wat betreft dynamisch bereik.

Jongedame

Om meer controle over zo'n situatie te hebben kan de belichting aan de hand van het onderwerp vastgesteld worden. Door in te zoomen op het onderwerp, belichting te meten -vaak geldt het half indrukken van de ontspanknop ook als het vasthouden van de belichting- en dan de compositie te maken zijn we in ieder geval zeker van een correct belicht hoofdobject. Dit kan echter tot gevolg hebben dat de achtergrond uitgebeten is, of juist inktzwart. De foto van het in gedachten verzonken meisje voor de glazen piramide laat een typisch compromis zien; de jongedame is eigenlijk iets te donker, maar was ze correct uitgelicht dan was het detail in de lichte delen van de piramide verdwenen.

Invulflitsen

Een remedie is invulflitsen. Was dit bij het meisje gebeurd dan was ze correct belicht, maar tegelijkertijd kon ook volstaan worden met een kortere sluitertijd om te achtergrond beter getekend te krijgen. Eigenlijk is dit het enige middel, wat ook nog eens beperkt toepasbaar is; de flitser is maar over een afstand van een paar meter effectief.

Regiment

Omdat er geen andere oplossingen voor handen zijn tijdens het schieten van de plaat, wordt het probleem aangepakt op software-gebied. PhotoShop biedt vanouds bijvoorbeeld de methode van ‘doordrukken en tegenhouden’. Hiermee zijn heel plaatselijk in de foto lichte partijen donkerder te maken en donkere partijen kunnen iets opgelicht worden. Hoewel het best aardig lijkt, helemaal opgelost wordt het probleem nooit; wat tijdens de opname aan beeldinformatie mist kan de computer er later niet zomaar bij toveren.

D-Lightening

Het ophelderen van donkere stukken leidt dan ook tot aanzienlijke ruis. Niet alleen op de computer, maar ook in de camera speelt software een grote rol. Vaak wordt een heel regiment aan handelingen afgewerkt voordat het uiteindelijke kiekje een plaatsje vindt op de geheugenkaart. Nikon past dan ook in steeds meer camera’s ‘D-Lightning’ toe; software die probeert de donkere -onderbelichte- partijen in een foto wat bij te poetsen. Bij Sony heet het ‘Dynamic Range Optimization’, HP noemt het ‘Adaptive lightning’. Kijk eens of uw camera het heeft, het kan een plaat net dat beetje extra geven.

Soelaas

Een methode die wel soelaas kan bieden bestaat uit het monteren van meerdere afbeeldingen tot één nieuwe. In theorie is er vrijwel geen kwaliteitsverlies, maar het procédé is wel een stukje bewerkelijker. De HDR-techniek (High Dynamic Range, oftewel ‘hoog dynamisch bereik’) neemt het beste van meerdere werelden; van het onderwerp wordt niet één foto geschoten, maar meerdere met afwijkende belichtingen. Bijvoorbeeld een ‘normale’ foto, eentje die een stop onderbelicht is en een overbelichte plaat. Van de onderbelichte foto worden de stukken gebruikt die normaal te licht zouden zijn. En de overbelichte foto levert de delen die anders te donker zouden zijn.

Lichtmeting

Neem de foto van de schoorsteenpijp; was de belichting enkel op de lucht gebaseerd, dan was de voorgrond bijna zwart. Zou echter alleen de voorgrond meegenomen zijn in de meting, dan kwam de dreigende stormlucht niet over. De inzet toont wat de camera er normaal van zou maken: een fletse lucht en alsnog een donkere voorgrond. Het resultaat na toepassen van HDR laat een plaat zien die veel dichter bij onze eigen waarneming ligt.

HDR software

PhotoShop biedt vanaf de CS2-versie HDR-functionaliteit. HDRsoft (www.hdrsoft.com) heeft echter speciaal voor dit doel een programma gemaakt: Photomatix Pro. Het is ook als plugin voor PhotoShop te gebruiken en levert over het algemeen betere resultaten dan PhotoShops ingebakken gereedschap. Hierboven werd uitgegaan van drie opnamen, maar meer is beter. Vijf plaatjes -belichtingstrapje met correcties -2, -1, 0, 1, 2- levert in Photomatix een zichtbaar beter resultaat op dan drie. Omdat meerdere kiekjes als het ware op elkaar worden gelegd, moeten ze vanaf hetzelfde punt genomen worden. Een (geïmproviseerd) statief is dan ook onontbeerlijk.

Tekst en foto's: Wessel van Binsbergen.

Meer over dit onderwerp

Picasa of Photoshop
Fotobewerking met Photoshop of Picasa

Foto effecten
Foto pimpen en effecten - Picasa of Photoshop

Picasa van Google
Picasa: gratis foto bewerk programma van Google

Foto bewerken
Foto bewerken - fotobewerkingen met gratis programma

Fotoprogramma vergelijken
Fotobewerkingsprogramma vergelijken - Adobe Photoshop Elements

Zwartwit met Photoshop
Zwart wit foto maken met kanaalmixer van Photoshop

Belichting bewerken
Belichting: tips om de belichting van een foto te bewerken

Foto bewerken Photoshop
Foto bewerken tutorial - Photoshop van Adobe

Bedrijfsfotografie
Bedrijfsfotografie - tips voor een bedrijfsreportage

Adobe Photoshop Elements
Adobe Photoshop Elements cursus - tutorials cursus

Cursus Adobe Lightroom
Cursus Adobe Lightroom - online Photoshop cursus

Witbalans
Witbalans - tips goede kleuren van de foto door juiste witbalans

Histogram informatie
Histogram tips: het histogram geeft veel informatie over uw foto

H HAD -> histogram
HAD CCD (Hole-Accumulation Diode), Histogram HDR

3D foto app
3D Photo Creator - 3D foto app voor iPhone en iPad

Online foto bewerken
Online foto bewerken - tips voor tools

Foto bewerken met Nikon Capture NX-D
Foto bewerken met Nikon Capture NX-D en ViewNX-i software